اسلام و عمل 1 . از جمله مسائلى كه در زمان ما بالخصوص مطرح است اين است كه آيا عمل نيك از غير مسلمان قبول است ؟ يا شرط قبولى عمل فقط اسلام و ايمان است ؟ در نتيجه آيا غير مسلمان به بهشت مىرود يا آنكه همهء غير مسلمانها هرچند عمرى به نيكى و پاكدامنى و گذشت و احسان و خدمت گذرانده‌اند اهل جهنماند ؟ اينجاست كه در نظر بسيارى از مردم خيلى ثقيل و باور نكردنى است كه فى المثل پاستور يا اديسون كه ميكروب و برق را كشف كرده‌اند و خدمتهايى بزرگ به بشريت كرده‌اند ، خدمتهايى كه به عقيدهء بعضىها ( ساده لوحها ) حتى از خدمت پيغمبران و اولياى دين بزرگتر و بيشتر بوده ، به جهنم بروند . مسئلهء ديگر كه جهت مخالف اين مسئله است اين است كه آيا ايمانِ فقط كافى است براى نجات و رفتن بهشت يا آنكه عمل هم شرط است ؟ به عقيدهء مرجئه آنچه ملاك نجات است فقط ايمان و عقيده است ( 1 ) ، عمل ارزش زيادى ندارد . پس عقيدهء مرجئه اين است كه ايمان شرط كافى است . عقيدهء بعضى از صلح كلىهاى زمان ما اين است كه عملِ فقط كافى است ، گو اينكه عامل از لحاظ ايمان و عقيده كافر باشد . نظر سوم اين است كه ايمان و عمل هر دو شرط نجات و سعادت است : . * ( و العصر . ان الانسان لفى خسر . الَّا الذين امنوا و عملوا الصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر . ) * . 2 . يكى از نكات مربوط به اين مسئله اين است كه فرمولهاى اسلامى آيا مانند فرمولهاى علمى تابع شرايط طبيعى و تكوينى است

--> ( 1 ) اين نكته در نمرهء 11 گفته خواهد شد كه ايمان را نبايد به عقيده به معنى علم و اعتقاد تفسير كرد كما اينكه كفر عدم اعتقاد نيست ، بلكه ايمان تواضع و خضوع و تسليم در برابر حقيقت است و كفر طغيان و سرپيچى و عناد با حقيقت است .